Đỏ mặt khi uống rượu bia - liệu có phải là tửu lượng cao?

Mặt, chi hoặc toàn thân ửng đỏ hoặc xuất hiện những vết đỏ như ban thường gặp ở những người uống bia, rượu dù chỉ uống một ít hay uống nhiều cần lưu ý đến một số vấn đề về sức khỏe đang diễn tiến âm thầm sau đây:

Ung thư

Các nhà khoa học của Viện Quốc gia về nghiện rượu và lạm dụng đồ uống có cồn của Mỹ đã cảnh báo hiện tượng đỏ mặt sau khi uống rượu bia là dấu hiệu làm tăng nguy cơ ung thư. Những người có dấu hiệu đỏ mặt sau khi tiêu thụ bia rượu là do bên trong cơ thể bị thiếu Enzym chuyển hóa rượu, do đó dẫn đến sự tích tụ các chất độc hại khi tích tụ trong máu sẽ gây ra hiện tượng nóng, đỏ mặt, nôn ói, nhịp tim đập nhanh, thở chậm không đều, tê yếu chân tay hoặc một bên mặt, hạ thân nhiệt, da nhợt nhạt. Nếu những người này uống khoảng 2 cốc bia mỗi ngày có nguy cơ ung thư thực quản cao gấp 10 lần so với người bình thường.

Các loại ung thư liên quan đến việc tiêu thụ rượu bia đã được chứng minh: ung thư hầu khoang miệng – họng – thanh quản, ung thư thực quản, ung thư gan, ung thư vú, ung thư đại trực tràng. [1],[2],[6],[7],[8]

Về cơ chế: rượu được chuyển hóa bởi một số quá trình hoặc con đường. Phổ biến nhất trong số các con đường này liên quan đến hai enzyme – alcohol dehydrogenase (ADH) và aldehyde dehydrogenase (ALDH). Những enzyme này giúp phá vỡ phân tử rượu, làm cho nó có thể loại bỏ nó khỏi cơ thể. Đầu tiên, ADH chuyển hóa rượu thành acetaldehyde (CH3CHO), đây là một chất có độc tính cao và được biết đến là chất gây ung thư [3]. Sau đó, acetaldehyde tiếp tục được chuyển hóa xuống một sản phẩm phụ khác, ít hoạt động hơn gọi là acetate [3], sau đó được phân hủy thành nước và carbon dioxide để dễ dàng loại bỏ [4]. Sự khác biệt trong chuyển hóa rượu có thể khiến một số người có nguy cơ cao hơn đối với các vấn đề về rượu, trong khi những người khác có thể được bảo vệ phần nào khỏi tác hại của rượu.

Bệnh gan

Gan là cơ quan bị tác động nhiều nhất từ bia rượu, nên càng nạp cồn trong thời gian dài nguy cơ mắc bệnh gan ngày càng tăng cao. Hiện tượng đỏ mặt khi uống rượu bia được xem là biểu hiện của việc cơ thể có độ nhạy cao khó có thể tiếp tục dung nạp rượu. Sự tích tụ các chất độc hại lâu ngày sẽ gây nên các bệnh về gan.

Hầu hết ethanol trong cơ thể bị phân hủy trong gan bởi một enzyme gọi là alcohol dehydrogenase (ADH), biến ethanol thành một hợp chất độc hại gọi là acetaldehyde (CH3CHO), một chất gây ung thư được biết đến. Tuy nhiên, acetaldehyde thường tồn tại trong thời gian ngắn; nó nhanh chóng bị phân hủy thành một hợp chất ít độc hơn gọi là acetate (CH3COO-) bởi một enzyme khác gọi là aldehyde dehydrogenase (ALDH). Acetate sau đó được phân hủy thành carbon dioxide và nước, chủ yếu trong các mô khác ngoài gan [5].

Các enzyme cytochrome P450, 2E1 (CYP2E1) và catalase cũng phân hủy rượu thành acetaldehyde. Tuy nhiên, CYP2E1 chỉ hoạt động sau khi một người đã tiêu thụ một lượng lớn rượu và catalase chỉ chuyển hóa một phần nhỏ rượu trong cơ thể [3]. Một lượng nhỏ rượu cũng được loại bỏ bằng cách tương tác với các axit béo để tạo thành các hợp chất gọi là este ethyl axit béo (FAEEs). Các hợp chất này đã được chứng minh là góp phần gây tổn thương gan và tuyến tụy [5].

Cao huyết áp

Theo các nhà khoa học, những người bị đỏ mặt uống 4 chén/tuần có nguy cơ cao huyết áp gấp 2 lần so với những người không sử dụng rượu bia, nguy cơ này xuất hiện ở những người không bị đỏ mặt xảy ra khi họ tiêu thụ nhiều hơn 8 chén/tuần. Tác hại của độc tố rượu làm giãn mạch máu dưới da, giảm lưu lượng máu đến các cơ quan trung ương, do đó cơ thể cần phải bù đắp lượng máu thiếu hụt này bằng cách tiết ra các nội tiết tố làm tăng huyết áp. Những phát hiện trên, các nhà nghiên cứu khuyến cáo rằng ở những người hay bị đỏ mặt khi uống rượu bia nên tiết chế trước khi phát triển thành bệnh [3].

Biên soạn: Trung Nguyen
Biên tập: Thu Hà 

Ghi chú: 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Bagnardi V, Rota M, Botteri E, et al. Alcohol consumption and site-specific cancer risk: A comprehensive dose-response meta-analysis. British Journal of Cancer 2015; 112(3):580–593.

[2]. LoConte NK, Brewster AM, Kaur JS, Merrill JK, Alberg AJ. Alcohol and cancer: A statement of the American Society of Clinical Oncology. Journal of Clinical Oncology 2018; 36(1):83–93.

[3]. Edenberg, H.J. The genetics of alcohol metabolism: Role of alcohol dehydrogenase and aldehyde dehydrogenase variants. Alcohol Research & Health 30(1):5–13, 2007. PMID: 17718394.

[4]. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert: Alcohol Metabolism. No. 35, PH 371. Bethesda, MD: The Institute, 1997.

[5]. Vonlaufen, A.; Wilson, J.S.; Pirola, R.C.; and Apte, M.V. Role of alcohol metabolism in chronic pancreatitis. Alcohol Research & Health 30(1):48–54, 2007. PMID: 17718401.

[6]. Wu C, Wang Z, Song X, et al. Joint analysis of three genome-wide association studies of esophageal squamous cell carcinoma in Chinese populations. Nature Genetics 2014; 46(9):1001–1006.

[7]. Grewal P, Viswanathen VA. Liver cancer and alcohol. Clinics in Liver Disease 2012; 16(4):839–850.

[8]. Petrick JL, Campbell PT, Koshiol J, et al. Tobacco, alcohol use and risk of hepatocellular carcinoma and intrahepatic cholangiocarcinoma: The Liver Cancer Pooling Project. British Journal of Cancer 2018; 118(7):1005–1012.